Yıllarca görülmeyen Toy kuşu artık Sultan Sazlığında..

Sultan Sazlığı & Sultan Pansion

SULTAN SAZLIĞI

    SULTAN SAZLIĞI

  Sultan sazlığı, İç Anadolu Bölgesinde Kayseri il sınırları içerisinde Develi, Yahyalı ve Yeşilhisar ilçelerinin oluşturduğu üçgen içerisinde bulunmaktadır.  Alanın kuzeyi Erciyes Dağı (3916 m), doğusu Develi, Akpınar, Çiçekliyurt Dağları (2074-2057 m), Güneyi Toros silsilesine bağlı Aladağlar (ort 3373 m) ve Elmalı Dağları (2235 m) ile Batısı Kartalkaya (1958 m) ve İncil Dağlarıyla (1759 m) çevrilidir.

100 km²'lik alanı kapsayan Develi Ovası’nın 21.000 ha'lık kısmını ise Sultan Sazlığı oluşturmaktadır. Develi kapalı havzasının en çukur yerinde oluşan Sultan Sazlığı’nda, tatlı, tuzlu ve hafif tuzlu açık su yüzeyleri, geniş sazlık ve bataklık alanlar ile bunları çevreleyen sulak çayırlar yer almaktadır. Derinliği 2 m civarındadır. Su seviyesi mevsimlere göre 40 ile 60 cm kadar değişiklik göstermekte ve bu duruma bağlı olarak yüzey alanı genişlemekte veya daralmaktadır.

Develi havzasında Anadolu Platosu'nun tipik Karasal iklimi görülür. Yazlar kurak ve sıcak, kışlar soğuk, gece gündüz yaz kış ısı farkı yüksektir. En sıcak aylar Temmuz - Ağustos aylardır. Son 30 yıl ölçümlerine göre yıllık ortalama yağış metrekareye 363 mm'dir.

Alanı besleyen başlıca akarsular Yahyalı, Yeşilhisar ve Dündarlı Dereleri ile Develi çayı ve Ağcaşar yakınlarından çıkan su sayılabilir. İlkbaharda yağışların artmasıyla birlikte bol su alan Sultan Sazlığı genişlemekte ve belli bir yüksekliğe ulaşmasıyla da kuzeyindeki Yırtnak mevkiinden Yay Gölüne boşalmaktadır. Havzanın kuzey bölümünde yer alan su rejimi düzgün olan Soysallı ve Çayırözü Pınarları, Yay Gölüne doğru yayılarak Kepir Sazlıkları’nı oluşturmakta olup; bu sazlıklardan da Yay Gölü’ne sulama mevsimi dışında tatlı su geçişi olmaktadır. Sazlıklardaki suların yükselerek Yay Gölü’ne geçmesi kendi başına fazla üretken olmayan bu ekosistemi organik madde yönünden zenginleştirmektedir. Bu durum, alanda kalabalık kuş topluluklarının beslenmesine imkân sağlamaktadır.

Sultan Sazlığı tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, geniş sazlık ve bataklık alanlar, bu alanları çevreleyen çayır, mera ve step alanları gibi değişik karakterdeki habitatlardan oluşur. Zengin besin varlığı ile başta su kuşları olmak üzere barındırdığı yaban hayatı yönünden, sadece ülkemizin değil Avrupa ve Ortadoğu'nun da en önemli sulak alanlarından birisidir.

Bu özellikleri itibarıyla Sultan Sazlığı sulak alanlar ekosistemindeki karmaşık ilişkiler ve doğanın yaratıcı gücünü ustalıkla sergileyen eşi bulunmaz dev bir açık hava laboratuvarıdır. Bu nedenle, ünü ülke sınırlarını aşan alanı, her yıl binlerce doğa sever kuş gözlemcisi, bilim adamı ve araştırmacısı ziyaret etmektedir.

Sultan Sazlığı, yarı kurak ve kurak iklimin hakim olduğu İç Anadolu Bölgesi’nde yer almakta olup, kararlı bir taban suyu ve sürekli nemli bir ortam yaratarak, kurumuş bozkırlar arasında güzel bir vaha görünümü sergilemektedir. Bu durum, yaz ortası ve sonunda hayvanların beslenmesine olanak sağlayan elverişli bir ortam oluşturmaktadır.

Yarı kurak iklim karakterine sahip olan yörede step ya da bozkır bitkileri hakimdir. Havza tabanında seyrek bitkilerden oluşan bir bozkır manzarası vardır. Çöl Gölü’nün doğusunda, Yay Gölü çevresinde ve güneydeki Örtülüakar Sazlığı’nda bataklık bitkileri geniş yer tutmaktadır. Havzadaki bozkır bitkilerinin büyük bölümü kısa ömürlüdür. Tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, çayır ve meralar, tarım alanları ve stepler gibi farklı ekolojik karakterdeki habitatların varlığı, alanda zengin bir floranın oluşmasını sağlamıştır.

Alanda yapılan çalışmalarda, 47 familyaya ait 65 cins ve 177 adet tür tespit edilmiştir.

Fauna önemi

Sulak alan ekosisteminde ve alanı çevreleyen geniş step alanlarında yapılan araştırmalar sonucunda   zar kanatlılardan35, kız böceklerinden 6,yumuşakçalardan 19, balıklardan3, yumuşakçalardan 3, sürüngenlerden10,memelilerden 21 tür tespit edilmiştir.

Alanda görülen başlıca memelilerkirpibataklık sivri faresi, yarasa, kurt, tilki, gelincik, alacasansar, tavşankör fareorman sıçanıyüce dağ sıçanıdağ sıçanıkoşar faresu faresiadi tarla faresidir.

Göl ve sazlıklarda kuşların beslenmesi için bol miktarda kurbağa ve semender larvaları ile küçük balıklar bulunmaktadır.

Ornitolojik önemi

Sultan sazlığı barındırdığı kuş varlığı ile Avrupa ve Ortadoğu'nun en önemli sulak alanlarından biridir. Yoğun saz ve bitki örtüsüyle kaplı, besin maddesi bakımından oldukça zengin tatlı su ekosistemi; tatlı su ekosistemi ile ekolojik olarak ilişkili tuzlu su ekosistemi farklı ekolojik istekleri olan değişik türde, çok sayıda kuşun beslenmesi, barınması, konaklanması ve kuluçkaya yatması yönünden olağanüstü değerlere sahip ideal ortamlar oluşturmuştur. Anadolu yarımadası üzerinde birleşen, Afrika, Asya ve Avrupa kıtaları arasında süregelen iki kuş göç yolu üzerinde bulunması, Sultan Sazlığını kuşlar için vazgeçilmez bir sulak alanı yapmaktadır. Bölgede 301 kuş türü tespit edilmiştir. Bunlardan 69 tür düzenli olarak, 18 tür ise olağan dışı hallerde burada kışlamakta veya göç sırasında uğramaktadır. Kuluçkaya yatan tür sayısı 119 dur.

Sultan Sazlığı, nesli tehlike altında olan küçük karabatakdikkuyruk ve yaz ördeğinin ülkemizdeki önemli üreme alanından biridir. Alanda kuluçkaya yatan diğer önemli kuş türleri, alacabalıkçıl, kaşıkçı, çeltikçi , boz ördekkılıçgagamacar ördeğipasbaş patkaakça cılıbıt, büyük cılıbıtbataklık kırlangıcı, mahmuzlu kızkuşugülen sumruküçük sumrubıyıklı sumru, bahriküçük balabanboz kaz, çamurcun, yeşilbaşçıkrıkçınelmabaş patka, sakarmeke, sumru, bağırtlak, kulaklı orman baykuşu, kızkuşu, karabaş martıince gagalı martı ve uzunbacaktır.

Göç mevsiminde bazı kuş toplulukları büyük sayılara ulaşmaktadır. Kuşların toplanma dönemi olan eylül ve ekim aylarında toplam kuş miktarı yarım milyonu aşmaktadır. 9-11 Eylül 1997 tarihlerinde Yay Gölünde 150.000 civarında flamingo sayılmıştır. Bu rakam bugüne kadar alanda bir defada gözlenen en yüksek sayıdır.

Kuş populasyonu daha ziyade ilkbahar ve sonbahar ayları üzerine toplanmıştır. Şubat, temmuz ve ağustos en düşük seviyededir. Kışı burada geçiren kuşlar da bulunur.

Tarihi ve kültürel değerler

Çevrede yapılan araştırmalar yöredeki yerleşimlerin çok eskilere dayandığını göstermiştir. Yöredeki höyüklerde yapılan kazılarda, İlk Tunç Çağı’na ait buluntular ele geçirilmiştir. Bölge Hitit ve Roma dönemlerinden kalma yapıtlar açısından zengindir. Fraktin Anıtı ile İmamkulu Anıtı’nda fırtına tanrısı ile Hitit Kral ve Kraliçesini betimleyen figürler vardır. Develi İlçesi’nde 13. Yüzyıl’dan kalma Türk-İslam dönemine ait yapıtlar bulunmaktadır.

İnsan aktiviteleri

Tarım

Yöre halkının en önemli geçim kaynağı tarımdır. Sulama yapılan alanlarda da daha çok ayçiçeği ve şeker pancarı yetiştiriciliği yapılmaktadır. Sulu tarıma geçişle birlikte sebze tarımı ve meyvecilik yaygınlaşmıştır.

Hayvancılık

Yörede hayvancılık halkın ikinci derecede geçim kaynağıdır. Alanda yer alan mera alanlarının büyük bir kısmı tarıma açılmıştır. Alanda yer alan geçici sulak çayırlarda otlatma yapılmaktadır. Çevredeki bozkırlarda koyun, bataklık alanlarda ise inek ve manda gibi büyükbaş hayvan otlatılmaktadır. Sultan sazlığı civarındaki yerleşim yerlerinde yaklaşık 24.000 büyükbaş ve 38.000 küçükbaş hayvan olmak üzere toplam 62.000 hayvan bulunmaktadır.

Sazcılık

Sultan Sazlığında saz kesimi yaygın olarak yöre halkı tarafından yapılmakta olup, yılda yaklaşık 3000 ton saz kesilmektedir. Kesilen sazların büyük kısmı yurt dışına ihraç edilmektedir. İhraç edilen saz miktarı yılda yaklaşık 600.000 bağ (her bağ yaklaşık 5 kğ) bulmaktadır. 1995 yılında Sindelhöyük Kasabası’nda saz bağlama ve depolama tesisi kurulmuştur. Ayrıca yörede dam malzemesi ve hayvan yemi olarak kullanılan sazlar bölge için önemli geçim kaynağı oluşturmaktadır. Daha çok Kasım-aralık aylarında Phragmites australis ve Thypha cinsine ait saz türleri kesilmektedir.

Avcılık

1982-1983 av sezonundan sonra avlanma bütün alanda tamamen yasaklanmıştır.

Koruma ve yönetim

1971 yılında alanın Orman Bakanlığı tarafından Su Kuşları Koruma ve Üretme Sahası olarak ilan edilmesini takiben koruma çalışmaları başlatılmıştır.

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından 1970'li yıllarda alanın tamamının drene edilerek kurutulması planlanmıştır. Ancak, gönüllü kuruluşlar ile kamu kuruluşlarının çabaları sonucunda proje revize edilmiş ve Yay Gölü’ndeki su kotunun 1070,80 m'de tutulması karara bağlanarak, alanın kurutulması önlenmiştir.

Sulak ve koruma alanı olarak önemi anlaşılan Sultan Sazlığı 15 Mart 1994 tarihli ve 5434 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile Uluslararası Ramsar Sözleşmesi'nin (özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak uluslararası öneme sahip sulak alanların korunması sözleşmesi) ikinci ve üçüncü maddeleri uyarınca A sınıfı Sulak Alanlar Listesine alınmıştır.

 

Sultansazlığı Kuş Cenneti - Ovaçiftliği Köyü - Yeşilhisar/ KAYSERİ TURKİYE
Tel : 90 352 658 5549
Faks: 90 352 658 5718
Sultan Birding All rights belongs to. 2014 ® be quoted without permission.